Longread - 25 jaar Trividend

trividend bestaat dit jaar 25 jaar. In 2013 werd Koen Schoors voorzitter. Pieter-Jan Van de Velde vervoegde het team in 2024. Samen met het bestuur en de collega’s bouwden zij de voorbije jaren een uniek model uit. Pieter-Jan werd de voorbije jaren ook actiever binnen het Europese landschap van impact financiers. Vanuit zijn ervaring binnen trividend en het Vlaamse en Europese ecosysteem, beschrijft hij in deze long-read de verschillende bouwblokken die ervoor zorgen dat trividend een uniek model heeft kunnen ontwikkelen dat ook internationaal sterk gewaard wordt.

Genereus ondernemen

Een belangrijk element van onze aanpak is het creëren vaneen wederzijds versterkende dynamiek tussen de onderneming en het ecosysteem waarin ze beweegt. Bij trividend hebben we de voorbije jaren sterk ingezet op het creëren van zo’n positieve dynamiek. We geloven daarbij sterk in de kracht van generositeit. Wie bijdraagt aan de versterking van het ecosysteem, plukt daarop termijn ook de vruchten van.

Toegepast op trividend, betekent dit dat we onze kennis en ervaring graag delen om ook andere initiatieven te versterken. Zo stonden we mee aan de wieg van de Impact Finance Belgium, BeImpact, Solidaire Financiers on Tour en de Adviesraad Financier je Sociale Onderneming. Ook met collega financiers zoals Change, F’in Common, SOiF De Punt en Genius Forum deelden we de voorbije jaren onze ervaringen en expertise.

We zijn ervan overtuigd dat deze inspanningen bijgedragen hebben tot de groei van het ondersteunend ecosysteem voor impact ondernemingen,en dus indirect aan de sterke groei van het aantal impact ondernemingen in Vlaanderen.

De groei van het ecosysteem vertaalt zich omgekeerd in een sterke groei van de portefeuille van trividend, die ongeveer vertienvoudigde sinds ik bij trividend begon.  

Financieringsinstrumenten tussen subsidies en marktconforme investeringen

trividend maakt deel uit van een breder ecosysteem vanfinanciers, gaande van klassieke investeerders die financieel rendement op deeerste plaats zetten tot filantropen en subsidiegevers die enkel kijken naar depositieve impact van wat ze financieren.

Bij trividend ligt onze interesse vooral in het speelveldtussen deze twee uitersten. Dankzij ons unieke profiel zijn we ervan overtuigddat dit het speelveld is waar we de grootste additionaliteit kunnen bieden. Erzijn heel wat ondernemende oplossingen voor maatschappelijke uitdagingen dieeen deel van de investering kunnen terugbetalen bij succes, of zelfs eenbeperkt positief rendement kunnen bieden, maar voor wie de klassiekerendementsverwachtingen van de meeste marktpartijen te hoog liggen. Een mooivoorbeeld hiervan is betaalbaar wonen, waarbij kapitaalbehoud eenvoudigrealiseerbaar is, maar 4-6% rendement vaak niet haalbaar is. Financieringsinstrumentenmet een aangepaste rendementsverwachting zijn dan ook noodzakelijk omsuccesvolle oplossingen te kunnen opschalen.

Vanuit onze theory of change kozen we ervoor om impact te creëren op twee manieren: via ons eigen fonds en het delen van expertise met anderen. Met ons eigen fonds hebben we een duidelijk afgelijnde focus: het financieren van jonge impact ondernemingen die positieve sociale of ecologische impact realiseren. Ook buiten deze focus zijn er heel wat noden. We kiezen er dan ook bewust voor om onze kennis te delen via allerhande projecten. Zo hopen we anderen te inspireren om efficiënte en effectieve financieringsinstrumenten te ontwikkelen die een duidelijke additionele rol kunnen spelen ten opzichte van het bestaande financieringsaanbod.

Concreet werkten we onder andere mee aan de volgende projecten:

• het Vlaio Living Lab Hybride Wonen waarbinnen we samen met Pensions for Change een prototype uitwerkten voor een financieringsinstrument voor betaalbaar wonen dat op dit moment uitgetest wordt in het kader van Impakt.EU, een fonds van Funds for Good en Inpulse.
• Een adviesopdracht samen met Hefboom voor de stad Gent rond het opzetten van een publiek-privaat financieringsinstrument voor betaalbaar wonen.
• Het Living Lab Muide-Meulestede Fossielvrij onder leiding van de Stad Gent en Architecture Workroom en een project rond deTuinwijk Ter Elst in Leuven onder leiding van Endeavour waar we mee nadachten rond het opzetten van een wijkburgercoöperatie voor het financieren van de renovatie- en isolatie-uitdaging.

Uphill battle

Bij de zoektocht naar geschikte financieringsoplossingen,stoten we steeds weer op het feit dat impact-ondernemers, en bijgevolg impact-investeerders, een positieve impact op de samenleving en dus meer waarde creëren dan ze zelf kunnen capteren, terwijl andere ondernemingen vaak een deel van hun kosten afwentelen op de samenleving. Toch kijken de meeste investeerders enkel naar de financiële bottom-line van de onderneming. Zolang in deze bottom-line de positieve en negatieve externaliteiten buiten beeld blijven, vechten impact ondernemers met ongelijke wapens.

Door deze foute prijszetting krijgen zowel ondernemers als investeerders foutieve incentives. Binnen trividend ondersteunen we ondernemers om hun positieve impact in kaart te brengen en extern te communiceren. Op die manier wordt alvast een deel van de ongelijkheid transparant gemaakt.

Als volgende stap, onderzoeken we met steun van de Provincie Vlaams-Brabant momenteel ook of er partijen bereid zijn om ondernemers te vergoeden voor de maatschappelijke waarde die ze creëren, maar die ze op dit moment niet kunnen capteren. We denken daarbij aan wooninitiatieven die een positieve impact hebben op leerresultaten en tewerkstellingskansen van de mensen aan wie ze een kwalitatieve woning bieden.

Place-based impact investeren

Bij onze internationale verkenning van alternatieve financieringsoplossingen, kwamen we een aantal interessante initiatieven tegen rond place-based impact investeren: investeren vertrekkende vanuit de noden vaneen specifieke plaats (een wijk, stad of regio). Onze interesse bij dit concept is, aansluitend bij onze kernmissie, gericht op het financieren van impactondernemers. We laten ons in dit kader graag inspireren door Kindred uit Liverpool en de Social Impactfondsen uit Rotterdam, Den Haag, Amsterdam en Utrecht.

Sinds 2017 hebben we een mooie samenwerking uitgebouwd met de Provincie Antwerpen. Helemaal in lijn met wat we eerder beschreven,ontwikkelden we samen een aanbod van renteloze leningen, ter aanvulling op de bestaande impulssubsidies. Deze leningen versterken Antwerpse impactondernemingen voor financieringsnoden die niet passen binnen het subsidiekader,maar wel belangrijk zijn om deze ondernemingen te laten groeien. Dankzij een Europese Interreg-subsidie konden we het voorbije jaar experimenteren met matchfunding,waarbij ook burgers de kans kregen om hun favoriete ondernemingen een duwtje inde rug te geven.

Dankzij een ESF+ subsidie onderzoeken we samen metLeuven2030 of we ook voor de Stad Leuven een dergelijk place-based financieringsinstrument kunnen ontwikkelen.

Ondernemers in de driver seat

Zoals eerder besproken, ligt de focus van trividend op het financieren van ondernemers die een positieve sociale of ecologische impact willen realiseren. De meeste investeerders vinden het belangrijk dat de ondernemers in de driver seat van hun onderneming blijven, en alle kansen krijgen om hun onderneming succesvol te laten groeien.

Een aspect waar bij de meeste investeerders minder ruimte voor onderhandeling is, is het groeitraject. Het klassieke (impact) venture capital model is gebouwd op enkele winnaars en veel verliezers. 6% van de investeringen staan in voor 60% van de return voor investeerders. Bij de succesvolle ondernemingen willen investeerders na 5 tot 7 jaar uit de onderneming stappen, met een return van minstens 10 maal hun initiële inbreng. Om zo’n hoge return te realiseren bij de winnaars, moeten alle bedrijven in portefeuille agressief proberen te groeien. Wanneer ze deze groei niet halen, leidt dit vaak tot faling. Deze hoge falingsratio is dus niet enkel het uitgangspunt van zo’n model, maar ook de consequentie ervan.

Om de investeerder toe te laten zijn rendement te innen na de investeringsperiode is niet alleen snelle groei nodig, maar vaak ook een verkoop van de onderneming.

Niet iedere impact ondernemer wil zoveel risico nemen en wil zijn/haar onderneming bij succes snel verkopen. Bij trividend kiezen we er bewust voor om ondernemers ook rond het groeitraject, de governance van hun onderneming en de eventuele verkoop ervan in de driver seat te laten.

Ten eerste financieren we niet alleen ondernemingen die exponentiële groei willen realiseren, maar ook ondernemers die een rendabele impact-kmo willen uitbouwen. We doen dit voornamelijk met achtergestelde en converteerbare leningen, omdat zo een exit voor ons als financier mogelijk is zonder een verkoop van de volledige onderneming. Bij trividend laten we onze ondernemers groeien op een voor hen haalbaar tempo. Wie snel wil groeien, ondersteunen we hierin, maar we staan ook open voor een rustiger groeiritme. Dit zorgt er voordat het aantal falingen veel lager ligt dan bij klassieke VC-fondsen.

Ten tweede staan we open voor diverse governance modellen.Ondernemingsmodellen die niet gericht zijn op de verkoop van de onderneming,maar eerder op waardecreatie op de lange termijn, zijn bij ons even welkom als ondernemers die hun onderneming wel over enkele jaren willen verkopen. We investeren dus ook in steward-owned bedrijven, coöperaties en vzw’s met een economische activiteit.

Kiezen ondernemers toch voor een verkoop van de onderneming of een fusie met een sectorgenoot, bespreken we met hen welke optie toelaat om hun impact-drive optimaal in te bedden in een geschikte structuur. We streven daarbij naar een fair financieel rendement voor alle partijen, maar kiezen niet per se voor de hoogste bieder.

Bijzondere investeerders

Dit alles kunnen we enkel doen dankzij de investeerders die in ons geloven. Het feit dat al onze investeerders tevreden zijn met kapitaalbehoud, zorgt ervoor dat wij de bovenstaande innovaties kunnen implementeren en jaarlijks een 20-tal ondernemingen kunnen financieren die anders vaak geen financiering zouden vinden. Ik kan niet genoeg benadrukken dat ieder procentpunt rendementsverwachting van investeerders leidt tot hogere druk op ondernemers en een kleinere groep ondernemingen die in aanmerking komen voor deze financiering. Het is dan ook van groot belang dat iedere(impact)investeerder stilstaat bij welk rendement hij/zij/x nodig en wenselijk vindt, en hoe dit rendement zich verhoudt tot andere doelstellingen die de investeerder belangrijk vindt, zoals een leerbaar klimaat of een veerkrachtige samenleving. Ook al zijn er zeker impact ondernemingen die een mooi financieel rendement kunnen bieden voor investeerders, er zijn immers ook heel wat ondernemingen die uit de boot vallen als fondsinvesteerders de lat (te) hoog leggen.

Ondersteunende overheid

De bijzondere private investeerders die we hebben, helpen ons al een heel stuk op weg om ons model leefbaar te maken, maar de steun van de Vlaamse overheid is ook essentieel om onze organisatie financieel leefbaar te houden. We investeren immers in zeer jonge ondernemingen (= hoog risico) met relatief kleine bedragen (minder dan 500.000 euro) en bovendien inzet op intensieve begeleiding (= relatief hoge beheerskosten). Dankzij de structurele en punctuele steun van het departement WEWIS van het Vlaams Gewest, slagen we erin onze werkingskosten te dekken.
Naast de jaarlijkse werkingssubsidie, is het voor de duurzaamheid van ons model ook belangrijk dat we een beroep kunnen doen op de waarborgen van PMV. Deze waarborgen laten ons toe om ons verlies bij minder succesvolle investeringen te beperken.
De co-financiering van SIFO, nog een instrument van het Vlaamse Gewest, biedt ons ten slotte de mogelijkheid om een hefboom te realiseren op de eigen middelen van trividend.
Naast Vlaamse middelen, hebben ook projectmiddelen van de Europese Unie ons de voorbije jaren geholpen om te groeien en te innoveren. Vooral de Transaction Cost subsidie binnen het EASI-programma (2019-2022) heeft ons toegelaten te groeien naar een nieuw schaalniveau. Recenter bood een Erasmus+ subsidie ons de kans om te experimenteren rond peer-learning tussen de ondernemingen die we financieren.

Sterkhouders

Naast de financiële ondersteuning van velen, is trividend ook enkel kunnen worden wat het is dankzij de belangeloze inzet van een ruime groep van “sterkhouders”. We gebruiken deze term voor onze bestuurders, de leden van onze investerings- en opvolgingscomités en experts die namens trividend een rol opnemen in het ondersteunen van de bedrijven die we financieren. Deze niet-aflatende steun is een cruciale bouwsteen van de impact die we met trividend kunnen realiseren.

Structuur

Ten slotte, ga ik graag nog even in op een aantal elementen van de structuur van de organisatie. Dit is ongetwijfeld het minst sexy deel van het verhaal, maar wel cruciaal om te kunnen doen wat we doen.
Vooral het feit dat we, in tegenstelling tot de meerderheid van de investeringsfondsen, geen einddatum hebben, heeft een aantal belangrijke voordelen:

• Het ingebrachte kapitaal blijft ter beschikking tot een investeerder dit terug nodig heeft. We prijzen ons gelukkig dat veel investeerders lang aan boord blijven.
• Wanneer we een succesvolle exit realiseren, kunnen deze opbrengsten opnieuw geïnvesteerd worden in een volgende generatie van impact ondernemingen. Succesvolle ondernemers dragen op die manier direct bij aan het bredere ecosysteem.
• We kunnen permanent investeren, ook wanneer het wat economisch wat minder gaat. Op die manier zijn we minder afhankelijk van bubbles in de markt en kunnen we des te meer onze rol spelen op het moment dat andere investeerders afwachtend reageren omwille van onzekerheden in de wereld.
• We kunnen wachten op het goede moment voor een geschikte exit, zowel voor ons als voor de onderneming.
• We vermijden de transactiekosten van het opzetten en afsluiten van tijdelijke fondsen. Daardoor kunnen we zeer efficiënt werken.
• Ook al waarderen we dat investeerders lang aan boord blijven, we beschikken wel over voldoende liquiditeit om een investeerder die toch wil uitstappen jaarlijks die mogelijkheid te bieden. Daardoor bieden we investeerders een veel hogere liquiditeit dan klassieke closed-end fondsen. Deze liquiditeit is een belangrijk element voor investeerders om een bescheiden rendement te aanvaarden.

Resultaat

Concluderend, heeft trividend na een belangrijke pioniersrol te vervullen in het financieren van de sociale economie in de eerste 10 jaar van haar bestaan, de voorbije jaren zich ontwikkelend tot een katalysator voor impact ondernemerschap in Vlaanderen. Meer dan 150 ondernemingen konden reeds genieten van onze financiële ondersteuning en vele anderen wezen we op weg naar alternatieve vormen van financiering. Dankzij onze steun konden vele impact ondernemers oplossingen ontwikkelen voor een breed spectrum van sociale en ecologische uitdagingen. Deze groei konden we enkel realiseren dankzij slimme keuzes, een geëngageerd team, de ondernemers in onze portefeuille, de vele sterkhouders en de steun van overheden en investeerders. Dank aan iedereen die hieraan heeft bijgedragen!

‍

‍